Ik ben een kind
een kind van de straat
de stoepen mijn wieg
mijn bed
de straat mijn moeder
mijn leven
mijn alles
goed en kwaad
ik haat haar
kan niet zonder haar
in hart en ziel
kind van de straat

Straatkinderen hebben meestal een heel dubbele verhouding tot het straatleven. Enerzijds is het een heel hard bestaan en hebben de kinderen te kampen met veel problemen en gevaren. Ze zijn permanent blootgesteld aan geweld en agressie en kampen met heel wat stressfactoren in hun continue strijd om te overleven. Anderzijds zijn veel kinderen erg gehecht aan de straat: ze leven er een vogelvrij en avontuurlijk bestaan met leeftijdsgenoten. Daarenboven is de straat en wat ze daar opbouwden het enige wat ze hebben. Het is hun leven, hun thuis, hun familie,... Ze hebben er hun eigen wereld opgebouwd, die vaak veraf staat van de maatschappij, die deze kinderen verworpen heeft. Dit maakt het onmogelijk straatkinderen te zien als hulpeloze, zielige slachtoffers, want dat zijn ze niet. Ze hebben een eigen leven opgebouwd, hun eigen gemeenschap. Ze zijn erg zelfstandig en onafhankelijk en slagen er elke dag weer in om op een creatieve manier te overleven.


Onafhankelijkheid

Een van de sterkste factoren die het kind aan de straat bindt, is de vrijheid. Straatkinderen zijn een grote vrijheid gewend. Die vrijheid is vaak hun enige bezit en dat is dan ook het laatste wat ze willen verliezen.

Naast de verslaving aan drugs is deze verslaving aan de vrijheid van het straatleven een van de grootste problemen voor een kind om zich aan te passen in een nieuwe structuur zoals een tehuis. De overgang van de straat naar een tehuis of centrum verloopt vaak moeizaam: het kind is niet gewend binnen vier muren te leven met vaste regels en een vaste structuur. Het ziet dit vaak als een aanslag op zijn enige bezit, zijn vrijheid. Het is een van de factoren waardoor het kind steeds opnieuw wordt teruggetrokken naar de straat en waarom veel kinderen een verblijf in een tehuis niet lang volhouden.


Gezondheid

Het straatleven heeft natuurlijk een nefaste invloed op de gezondheid. Er zijn in de eerste plaats de gevolgen van overdadig druggebruik, maar straatkinderen kampen met veel meer gezondheidsproblemen. Een eenzijdige, onregelmatige en onvoldoende voeding en een absoluut gebrek aan hygiëne maakt hen kwetsbaar voor schimmels en infecties. Veel straatkinderen hebben luizen en vlooien. Hun seksueel hoog risicogedrag, maar ook de uitbuiting en prostitutie maakt dat velen van hen besmet worden door HIV of andere SOA's.


Onderwijs

Zoals gezegd ontsnappen straatkinderen aan alle socialisatiemechanismen die de maatschappij normaal voor haar kinderen in petto heeft. Straatkinderen groeien niet op in een gezin en gaan ook niet naar school. Straatkinderen vinden school vaak wel belangrijk en vinden het spijtig dat ze geen onderwijs kunnen genieten, maar het combineren van een straatleven met onderwijs is gezien het onderwijssysteem zo goed als onmogelijk. Wel zijn er nog werkende kinderen die erin slagen af en toe naar school te gaan of die op straat werken om hun schoolgeld te kunnen betalen. Maar ook voor de meeste werkende kinderen wordt schoolgaan op de duur onmogelijk gezien het verlies van inkomsten in de tijd dat ze op de schoolbanken zitten.

Belangrijk hierbij is de totale inadequaatheid van het huidige onderwijssysteem wat betreft het inspelen op de noden van de armste kinderen. De scholen doen weinig of geen tegemoetkomingen naar arme kinderen waardoor deze eigenlijk worden uitgesloten. Het is duidelijk dat straatkinderen niet passen in het schoolsysteem of beter gezegd: het schoolsysteem is niet aangepast aan straatkinderen. Daarom moet er werk gemaakt worden van aangepast en dus mobiel onderwijs.


Bendes

Straatkinderen tref je zelden alleen aan. Het is dan ook verschrikkelijk moeilijk op straat te overleven als je alleen bent, zeker op jongere leeftijd of als meisje. In een vijandige omgeving is de bende een belangrijk verdedigingsmechanisme. Bovendien heeft een kind op straat slechts de solidariteit met andere kinderen ter vervanging van de geborgenheid van een gezin. De bende biedt bescherming, steun en kameraadschap en leert nieuwkomers op straat te overleven. Binnen de groep zorgen de leden vaak voor elkaar. Bovendien is er amusement, opwinding en avontuur. De bende ontwikkelt ook een eigen waardensysteem en de kinderen, die eigenlijk nergens meer toe behoren, gaan opnieuw tot een gemeenschap behoren, de gemeenschap van de straat. Ze hebben nu hun eigen regels en wetten en vaak zelfs hun eigen taaltje (dialect). Dankzij hun avonturen staan de leden van de bende heel dicht bij elkaar. Anderzijds vormt de bende een harde leefwereld. Zo gebruiken vele bendes vaak gewelddadige initiatieriten en worden leden die de ongeschreven regels overtreden op een brute manier gestraft. Meestal zijn er oudere aanvoerders, die gehoorzaamheid vragen in ruil voor bescherming en is de bende hiërarchisch georganiseerd. Bovendien is er heel wat strijd tussen verschillende bendes.


Seksuele uitbuiting

Voor straatmeisjes is prostitutie meestal de enige manier om aan geld of eten te komen. Ze zijn goedkope hoertjes die voor een hamburger of een nachtje in een goedkoop hotel al te koop zijn. Bovendien zijn ze vaak het slachtoffer van seksueel geweld in de bende, op straat en zelfs door politie. Veel straatkinderen werden ook binnen hun gezin seksueel misbruikt en zijn daarom thuis weggegaan. Maar ook straatjongens zijn slachtoffers van seksueel geweld of gebruiken prostitutie om hun inkomen te verzekeren.


Drugs

Om met honger, koude en angst af te rekenen, gebruiken straatkinderen allerlei verdovende middelen en roesmiddelen. Het klinkt paradoxaal, maar zonder drugs is overleven op straat nog veel harder. Drugs hebben vele functies voor het straatkind, ze zijn als het ware een onderdeel van hun overlevingsstrategie, een noodzakelijk kwaad. Een zakje lijm doet je hongergevoel verdwijnen, maakt dat je de kou niet meer voelt en onderdrukt pijn en verdriet. Maar drugs maken je tegelijk kapot. Straatkinderen gebruiken immers geen luxedrugs, maar goedkope drugs zoals lijm, waarvan de dampen door neus en mond worden geïnhaleerd. Deze gemakkelijk verkrijgbare goedkope drugs zijn zeer schadelijk voor de gezondheid. Ze richten vaak onherstelbare schade aan o.a. aan longen, stembanden, nieren en het zenuwstelsel.


Geweld

Na het geweld in hun thuissituatie worden de kinderen op straat vaak met extreme vormen van geweld en agressie geconfronteerd. Er is het geweld in de stad en ook in een straatbende gaat het er meestal niet te zachtzinnig aan toe. Conflicten tussen rivaliserende straatbendes komen vaak voor. Maar het meest schrijnende is het geweld vanuit de maatschappij dat expliciet tegen hen gericht is. Een maatschappij die hen uitspuwt. Veel burgers zien straatkinderen het liefst verdwijnen, ze zijn een doorn in het oog van vele middenstanders, schrikken hun klanten af, ontsieren het straatbeeld. Straatkinderen worden beschimpt, gestampt en geslagen, uitgebuit en gefolterd, verkracht en vermoord. Niet zelden zijn het officiële instanties, zoals militaire of burgerlijke politie die de kinderen op een gruwelijke wijze mishandelen en vermoorden.

Hun enige misdaad is het straatkind zijn.

In bepaalde landen zijn zelfs doodseskaders actief die zorgen voor een "sociale schoonmaak". Af en toe worden ook grootscheepse reinigingsacties georganiseerd. Voor de kerstperiode of bij speciale gelegenheden, bijvoorbeeld wanneer de paus op bezoek komt, worden straatkinderen uit het straatbeeld verwijderd. Ze worden opgesloten of gedeporteerd naar andere streken.

Daarnaast zijn de kinderen ook het slachtoffer van seksindustrie en sekstoerisme, orgaanhandel en kinderhandel... en van de onverschilligheid van een maatschappij die dit alles laat gebeuren.

Nee, straatkinderen zijn niet zielig! Maar ze kampen wel met een veelheid aan problemen en zijn blootgesteld aan heel wat gevaren. De straat is een harde leefwereld en opgroeien op straat is een voortdurende strijd om te overleven.