Meet The Trainer • Toña Pineda

Posted on 29-05-2018

Toña Pineda Mobile School Trainer

Maart 2018, Cochabamba. Onze drie Boliviaanse partnerorganisaties zijn druk in de weer. Ze creëren hun eigen spelen voor de mobiele school. Tegelijkertijd leer ik mijn co-facilitator wat beter kennen. Ik vind het erg inspirerend om tijd door te brengen en training te geven met deze multigetalenteerde, creatieve, spontane, hilarische, gepassioneerde, eerlijke en sterke vrouw. Aangezien ze ook een Mobile School trainer is, hebben jullie allemaal het geluk om haar ook wat beter te leren kennen. Meet Toña Pineda!

Hoe zou je jezelf omschrijven?

Ik heet Toña Pineda. Ik kom van de planeet Aarde, soms (lacht). Grapje. Ik ben Venezolaanse, Latijns-Amerikaanse. Ik ben een vrouw. Ik ben een verhalenverteller. Ik hou ervan om vertalen te vertellen, dat is wat ik doe. Ik ben erg speels. Ik hou van het werkwoord ‘spelen’. Voor mij is het geweldig om met anderen te communiceren tijdens spel. Ik componeer muziek voor kinderen. Ik ben een onderwijzer van open ruimtes en dat is meteen ook waarom ik het leuk vind om te werken met de mobiele school. En dat is wie ik ben. 

Wat heb je gestudeerd?

Ik studeerde lerarenopleiding basisonderwijs. Daarna specialiseerde ik in psychologie, specifiek in groepsdynamieken. Ik studeerde ook Cultuur van Vredesonderwijs en deed nog een Master Internationale Samenwerking & Ontwikkeling. Voor mijn stage ging ik naar Guatemala met Clowns Without Borders. 
Ik heb dus veel gestudeerd, maar voor mij is mijn echte school de straat geweest. Mensen in de ogen kijken, werken als clown, verhalen vertellen, zingen en spelen. Het is wat ik doe, maar het is ook wie ik ben.

Heb je ooit gewerkt als leraar?

Ja. Ik werkte negen jaar lang in het formeel onderwijs: in de kleuterschool, de lagere school en in de middelbare school. Ik werd het echter beu om vast te zitten tussen vier muren. Dus ik pakte mijn boeltje en trok de straat op. 

En nu vertel je, onder andere, verhalen. Heb je een favoriet verhaal? 

Ik heb veel favoriete verhalen. Als ik er echt eentje moet kiezen, kies ik het verhaal van de baobab. Het is een verhaal over vertrouwen dat beschaamd wordt en dat moet herwonnen worden. De baobab kan vergeleken worden met de mens. Als je het verhaal leest, zie je dat de boom zijn hart afsluit, zoals wij dat soms ook doen. Maar we moeten de wil blijven hebben om ons hart te openen als we konijnen tegenkomen! 

Heb je ook een favoriete uitdrukking?

Het leven geeft je volgens mij de kans om je eigen uitdrukkingen en meningen te ontwikkelen. Toeval treft dat ik een verhalenverteller ben, dus ik ben er in geslaagd om de mijne op papier te zetten. Er is een uitdrukking die komt uit een liedje dat ik schreef, Octavia. Het gaat over de gele bloemen die overal groeien, zelfs op plaatsen waar niets anders kan groeien, op de meest donkere en lelijke plaatsen, zoals in de riolen. Dat is wat ik fijn vind aan de mensheid, dat we erin slagen om zelfs in riolen gele bloemen te vinden, dat er altijd schoonheid te vinden is. Dat is waar ik in geloof.  
Iets anders waar ik in geloof is dat we onszelf elke dag verliezen. Ik verlies mezelf elke dag, jij verliest jezelf elke dag, wij verliezen onszelf elke dag, in het oneindige spel waarin we onszelf vinden. Andere mensen ontmoeten is een deel van de essentie van het leven voor mij en met andere mensen bedoel ik letterlijk iedereen.

Hoe leerde je Mobile School kennen?

Ik leerde Arnoud kennen in 2002 of 2003, via Jaume - een gezamenlijke vriend - toen ik in Barcelona woonde. Jaume was net naar Guatemala Stad geweest met Clowns Without Borders en hij vertelde mij over een project van zijn Belgische vriend, die werkte met een klein karretje, een school voor straatkinderen, die ik moest leren kennen. Jaume werkte in een poppentheater in Barcelona en op een dag nodigde hij Arnoud uit om daar een presentatie te geven over Mobile School. Ik ging er naartoe en toen ik aan het luisteren was, dacht ik: “Ik zou graag bevriend zijn met hem”. Ik moest niet lang wachten, want we werden dezelfde avond nog vrienden (lacht). 

Ik had geld gespaard om mijn familie in Venezuela te bezoeken voor Kerst dat jaar. Toen ik Jaume erover vertelde, zei hij dat hij ging rondreizen met Arnoud om mobiele scholen te implementeren in de Dominicaanse Republiek, in Colombia, Peru en... in Venezuela! Ze zouden er in december ook zijn. Mijn geluk kon niet op! Ik vroeg of ik hen enkele dagen mocht vergezellen tijdens de implementatie en ze gingen er onmiddellijk mee akkoord. Zo gezegd, zo gedaan. Tijdens de implementatie trokken we met de mobiele school naar de lokale markten, om sessies te doen met de kinderen die daar werkten. Ik begon de workshops mee te volgen en ik hield meteen van de methodologie en van het werk op straat. Ik kwam ook enorm goed overeen met Jaume en Arnoud.

Toen ze vertrokken om een mobiele school in Peru op te starten, vroeg Arnoud mij of ik voor Mobile School wilde werken. Omdat er toen nog 8 implementaties per jaar waren – in plaats van 4, zoals nu – werden er twee teams gevormd. Jaume coördineerde één team en Arnoud het andere.  Hij vroeg mij of ik zijn team wilde versterken en ik ging onmiddellijk akkoord. Dat is hoe het allemaal echt begon.  

In 2004 reisde ik naar België om de organisatie, de vrijwilligers, de workshops,... beter te leren kennen. Daarna reisde ik rond met Arnoud. We gingen eerst naar Peru en dan naar La Paz, Sucre en Santa Cruz in Bolivië. Omdat ik er de tijd voor had, bleef ik na de training altijd wat langer bij de partnerorganisaties om de lokale mobiele school-teams te vergezellen op straat. 

Nadat ik enkele jaren in Spanje had gewoond, besliste ik om terug te keren naar mijn land in 2005. Ik nam afscheid van al m’n vrienden, pakte mijn boeltje bijeen en reisde naar Venezuela, waar ik samen met Arnoud een mobiele school plaatste. De lokale organisatie was toevallig op zoek naar een fulltime straathoekwerker om hun mobiele school-project te coördineren, dus ik bleef. Het was geweldig om 2 jaar lang met die magische box aan de slag te kunnen gaan in mijn stad.

Daarna bleef ik betrokken bij Mobile School. Nu ben ik een trainer, voornamelijk in Latijns-Amerika. Mobile School is mijn tweede school van de menselijkheid geweest. Door te werken met de mobiele school met verschillende lokale teams, heb ik het meest menselijke van de menselijkheid leren kennen.

Wat was je beste ervaring met de mobiele school in Venezuela?

De kans om met straatkinderen te werken. De kans om hun vriend te zijn, om mij voor hen open te stellen en om dingen van hen te leren. Hoe trouw ze zijn aan elkaar, hun veerkracht en eindeloze creativiteit. Ik had het geluk om John te leren kennen, een jongen die rap componeerde. Hoewel de maatschappij hem de rug toekeerde, rapte hij vol overtuiging over zijn leven op straat. Ik heb de kans gekregen om vele kinderen te leren kennen zoals John, elk met zijn of haar eigen verhaal, sommigen gedeeld, anderen bewaard in blikken, gevuld met zon en sterren, die oplichten en die vaak ook uitdoven.

Ik vond het geweldig om te werken op de markt in Venezuela. Ons team bestond uitstluitend uit vrouwelijke straathoekwerkers en op de markt werden we behandeld als koninginnen. Wanneer we aankwamen, duurde het welgeteld twee seconden voor minstens vijf marktkramers ons te hulp schoten om de mobiele school uit te laden, om onze dingen te verzamelen, ... Ze gaven ons zelfs niet de tijd om de oprijplaat op z’n plaats te zetten! Wat daar gebeurde, was erg mooi. De mobiele school was een ontmoetingsplaats voor iedereen, voor kleine kinderen, adolescenten en zelfs voor grootouders. Het was erg leuk om daar te werken. 

Wat is de toegevoegde waarde van de mobiele school voor straathoekwerk?

Er is veel toegevoegde waarde! Als de mobiele school aankomt, creëert ze een bepaalde sfeer, een ontmoetingsplaats. Wanneer de kinderen het karretje zien, rennen ze er naartoe, omdat ze weten dat het een plaats is waar ze toffe dingen kunnen doen, waar ze niet veroordeeld zullen worden en waar ze zich veilig kunnen voelen. Een plaats waar ze zichzelf kunnen zijn. Waar ze liefde kunnen krijgen en positieve impulsen. Waar hun vreugde kan aangewakkerd worden. 

Mis je het werk op straat?

Ja, maar op dit moment zou ik geen fulltime straathoekwerker kunnen zijn. Ik ben zoals een hart, dat moet kloppen. Ik heb verschillende impulsen nodig. Ik moet kunnen reflecteren, creëren en ook mijzelf hercreëren en dan naar buiten gaan om te werken. Dat is waarom ik op dit moment niet meer dag in dag uit de straat op zou kunnen trekken, maar ik hou er nog altijd van!

Heb je een favoriete workshop?

Ik vind de workshop over creatieve therapie erg leuk, omdat dat mijn grote sterkte is. Ik hou ervan om die workshop telkens opnieuw te geven, omdat het iets is waar ik dagelijks mee bezig ben in mijn werk. Maar ik vind alle andere workshops ook fijn, zoals de workshops over eigenwaarde, therapeutische communicatie, creativiteit, ... 

Ik weet nog dat ik mijzelf, de dingen die ik gestudeerd heb en de manier waarop ik werkte heel erg in vraag stelde toen ik de workshops voor de eerste keer gaf. Ze leerden mij om echt eens naar mezelf te kijken in de spiegel en om alle vooroordelen overboord te gooien, om niemand te beoordelen. Dat is waarom ik het zo leuk vind om training te geven. Elke training is ook een nieuw moment van zelfreflectie. 

Als je iets kon veranderen in de wereld, wat zou dat dan zijn?

De haat in de harten van mensen. Macht. Ik zou macht zo ver weggooien als ik kon. Macht en haat. En onrechtvaardigheid natuurlijk, maar ik geloof dat dat een gevolg is van de andere twee. 

Wat geeft je energie in het leven? Wat motiveert je om ervoor te blijven gaan?

Geluk geeft mij energie. De mogelijkheid om andere mensen te ontmoeten. Muziek. Wat mij motiveert om ervoor te blijven gaan is liefde. Het klinkt erg ‘hippie’, maar dat is gewoon wie ik ben. Liefde, universele liefde. Liefde voor mensen, voor de aarde en voor de natuur. Mijn liefde voor mijn mama, mijn liefde voor liefde, mijn liefde voor de mens. 

Wat zijn je dromen en doelen voor de toekomst?

Ik heb er veel! Ik droom ervan om een busje te hebben, dat een bibliotheek voor boeken en spelletjes zou zijn en tegelijkertijd een school. En niet te vergeten: met een trailer met een mobiele school erop (lacht)! Het zou een plaats zijn voor iedereen. Een plaats waar iedereen zichzelf zou kunnen zijn en graag gezien zou worden. Een plaats waar het mogelijk is voor iedereen om dingen te creëren en om zichzelf te blijven creëren als mens. Ik zou de wereld rondreizen met dat busje. Rondreizen door heel Latijns-Amerika en het busje dan vastbinden op een boot om de oceaan over te steken. Maar op zich is dat ook wat ik nu al aan het doen ben, alleen op een andere manier. Ik wil blijven creëren, blijven doen wat ik aan het doen ben.

 

Andere liedjes van Toña Pineda: