#SOSNicaragua

Posted on 27-07-2018

Een hoogoplopende crisis

Nicaragua verkeert in een staat van crisis. Sinds drie maanden wordt er hevig geprotesteerd door de bevolking van het land tegen de overheid, protesten die met geweld door diezelfde overheid worden neergeslagen.  

Protest Nicaragua

© Javier Bauluzal/Al Jazeera

De mensenrechtendeskundigen van de VN “veroordelen met klem de gewelddaden, de onderdrukking en de aanvallen” en legden volgende verklaring af: “We zijn geschokt te moeten vaststellen dat de onderdrukking en het gebruik van extreem en nietsontziend geweld door veiligheidsdiensten van de staat, waaronder de oproerpolitie en overheidsgezinde gewapende milities, niet aan banden is gelegd. Ten gevolge hiervan zijn veel mensen gestorven en zijn anderen gewond geraakt.”[1]

Volgens cijfers afkomstig van de VN stierven bij benadering reeds 280 mensen sinds het begin van de sociale protesten en raakten 1830 mensen gewond.[2]Volgens een rapport opgemaakt door CODENI (de Nicaraguaanse Federatie van NGO’s die Werken met Kinderen en Jongeren)[3]waren er onder de overledenen 26 kinderen, waarvan vier kinderen jonger dan 7 jaar. De meeste slachtoffers stierven ten gevolge van schotwonden. Bovendien werden nog eens meer dan 500 mensen aangehouden en zijn honderden mensen in gevaar nadat ze het slachtoffer werden van aanvallen, bedreigingen en andere vormen van intimidatie volgens een rapport van de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten (IACHR).[4]

IACHR deed onderzoek in Nicaragua van 17 tot 21 mei. In hun rapport maken zij melding van ernstige schendingen van de mensenrechten gerelateerd aan de sociale protesten: willekeurige arrestaties van jonge mensen, het verspreiden van propaganda en campagnes erop gericht de betogers te stigmatiseren – ze worden aangeduid als “misdadigers” en “vandalen”, die “zich schuldig maken aan het organiseren van terreurdaden en het deelnemen aan georganiseerde misdaad” -, het extreem en willekeurig inzetten van politiemachten, censuur, intimidatie en bedreiging van leiders van jeugdverenigingen, de weigering zorg te verlenen aan gewonden als vergelding voor hun deelname aan de demonstraties,… IACHR formuleerde 15 aanbevelingen voor de regering Ortega, waarvan tot op heden geen enkele in acht werd genomen. Daarom richtten zij een Speciaal Toezichtsorgaan voor Nicaragua op (MESENI genoemd naar het Spaanse acroniem) om de toepassing van hun aanbevelingen ter plaatse op te volgen.[5]

Na drie weken onderzoek bevestigde MESENI dat de repressie en de raids uitgevoerd door de nationale politiemachten en paramilitaire groeperingen werden opgevoerd, met het oog op de ontmanteling van de barricades opgericht door de manifestanten in verschillende steden.[6] De overheid ontkent elke verantwoordelijkheid en legt de schuld voor de huidige situatie bij criminele bendes en oppositiegroepen met een politieke agenda. 

 

De mobiele school

De situatie in Nicaragua heeft uiteraard ook een invloed op de werking van de vier lokale partners van Mobile School in Managua, Matagalpa en Léon. Sinds eind april hebben onze partners zich genoodzaakt gezien alle straathoekwerking op te schorten omwille van de onstabiele situatie en de barricades. 

“Jong zijn en studeren staan op dit moment gelijk aan een misdaad in Nicaragua. We kunnen dus het risico niet nemen met de mobiele school op pad te gaan, omdat deze groepjes jonge mensen samenbrengt”, zegt één van de straathoekwerkers van de mobiele school. De veiligheid van de straatkinderen en van de teams is de hoogste prioriteit voor al onze partnerorganisaties en bij Mobile School staan we uiteraard volledig achter hun beslissing om niet op straat te gaan tot het veilig genoeg is om de straathoekwerking te hervatten. 

In de studentenstad Léon leidt partnerorganisatie Asociación Niñas y Niños del Fortin twee mobiele school-projecten erop gericht straatkinderen en hun families te bereiken.

© Tom Exelmans

Amalia Cuadra, oprichtster en directrice van de organisatie, meldt dat de recente gebeurtenissen tot grote problemen hebben geleid voor hun werking. Samenwerkingsverbanden met internationale organisaties, opgebouwd doorheen de jaren, werden abrupt beëindigd ten gevolge van de crisis in Nicaragua, waardoor ze minder werkingsmiddelen hebben, zowel financieel als wat mankracht betreft. 

De situatie beïnvloedt de partnerorganisaties dus niet enkel op korte termijn. Al onze partnerorganisaties rekenen op de steun van internationale organisaties. Naast financiële steun berusten zij voor hun werking ook op vrijwilligers die de teams van lokale straathoekwerkers ondersteunen. Ten gevolge van de huidige crisis zagen alle buitenlandse vrijwilligers zich echter genoodzaakt het land onmiddellijk te verlaten en alle samenwerking met organisaties werd voor minstens een jaar stopgezet.  

Hoewel ze tijdelijk geen straathoekwerk kunnen doen, gaan alle partnerorganisaties wel nog door met hun andere projecten. Zij willen klaarstaan voor de mensen die zij ondersteuning bieden, zeker in deze moeilijke tijden. Mobile School volgt de situatie op de voet en blijft deze organisaties ondersteunen met behulp van online coaching, op alle mogelijke manieren. 

 

Triggers

Wat zijn precies de triggers die ten grondslag liggen aan de crisis in Nicaragua? 

Er lijken twee grote factoren te zijn die deze grote burgerprotesten hebben uitgelokt. 

De eerste trigger is te vinden in de bosbranden begin april 2018 in het nationale park Indio Mais, een tropisch natuurreservaat bewoond door inheemse bevolking en een belangrijke bron van biodiversiteit en bedreigde diersoorten. Na de branden trokken betogers de straat op in Managua om te protesteren tegen wat zij zagen als een ontoereikende reactie van de overheid op de branden, die 5500 hectaren van het nationale reservaat in vlammen deden opgaan. 

De tweede trigger voor het uitbarsten van de protesten was de aankondiging van een hervorming van de sociale zekerheid, een verhoging van belastingen op inkomsten en loon en het verlagen van de pensioenen met 5 %. Burgers die reeds ontevreden waren door de onhandige afhandeling van de bosbranden kwamen op straat op 18 april. De demonstraties werden met geweld beantwoord door de autoriteiten. Na vijf dagen van onrust waarin bijna 30 mensen het leven lieten, kondigde Ortega aan dat de hervormingen niet zouden worden doorgevoerd. Dit volstond echter niet om de protesten tot bedaren te brengen. Wat begon als een beweging tegen de pensioenhervormingen, voornamelijk geleid door Nicaragua’s universitaire studenten, is intussen uitgegroeid tot een grotere oproep aan Ortega en zijn regering om af te treden. 

Que se vayan Nicaragua

© Javier Bauluzal/Al Jazeera

Eerdere protesten van ontevreden Nicaraguanen werden makkelijk uiteengedreven door de oproerpolitie van de overheid, maar nu betrekt een verenigd front van burgers de straten, die zeggen niet te zullen stoppen met hun betogingen tot er rechtvaardigheid en democratie heerst in Nicaragua. De Katholieke Kerk en de zakenwereld in Nicaragua voegen hieraan een eis tot vervroegde verkiezingen toe. Ortega weigerde tot nu toe steeds in te gaan op deze eis. Hierdoor sloegen verschillende pogingen tot dialoog tussen de overheid en de burgergemeenschap af en werden er al twee nationale stakingen georganiseerd op 14 juni en 13 juli. 

Viva la revolución 

Daniel Ortega was verantwoordelijk voor het beëindigen van de dictatuur onder Somoza in 1979 tijdens de Sandinistische Revolutie waarin hij als guerrillastrijder optrad. Ortega, het gezicht van de revolutie en op dat moment enorm geliefd, werd tussen 1985 en 1990 president van Nicaragua. 

Ortega VRT

© VRT NWS

Om deze jonge democratie in Nicaragua te ondermijnen, kondigden de Verenigde Staten een economische boycott af tegen het land en organiseerden een contrarevolutie. Dit gaf aanzet tot een wrede burgeroorlog tussen de Sandinistische guerrillastrijders en de beruchte “contra’s”, milities gesteund door de Amerikanen. De meerderheid van de Nicaraguaanse bevolking keerde uiteindelijk het Sandinisme de rug toe en de Sandinisten leden een nederlaag tijdens de verkiezingen van 1990. 

Ortega bleef werken aan een comeback en werd opnieuw verkozen in 2006. Hij is intussen reeds 11 jaar de president van Nicaragua. Ironisch genoeg veranderde hij in die 11 jaar van een revolutionaire held van het volk in een man die de nultolerantie hanteert in zijn reactie op de huidige volksrevolutie. 

 

Money money money

Ondanks de steeds autocratischere regering van Ortega heeft Nicaragua in de laatste tien jaar een belangrijke economische ontwikkeling gekend, waar velen bij gebaat zijn geweest. Als de huidige crisis nog lang voortduurt, dan zijn de economische gevolgen voor het hele land niet te overzien. Al veel mensen verloren hun werk en het economische prijskaartje van deze crisis wordt geschat op honderden miljoenen dollars. 

 

Internationale respons?

De internationale gemeenschap heeft op de huidige crisis in Nicaragua gereageerd door op te roepen tot dialoog en vervroegde verkiezingen, maar tot dusver zijn er geen concrete stappen ondernomen. 
Hopelijk zullen de straten van Nicaragua snel weer veilig zijn…

 

Andere bronnen:

 

[1]Naciones Unidas Derechos Humanos Oficina del Alto Comisionado. 2018. Nicaragua: el gobierno debe poner fin a la violencia y restablecer el diálogo politico, piden expertos de la ONU. Geraadpleegd op 9/7/2018 via https://www.ohchr.org/SP/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23201&LangID=S

[2]ONU. (2018) La nueva ley antiterrorista en Nicaragua podría usarse para criminalizar protestas pacíficas. Geraadpleegd op 23/7 via https://news.un.org/es/story/2018/07/1438032

[3]CODENI. 2018. Niñas, niños y adolescents asesinados producto la crisis sociopolítica que vive el país. Geraadpleegd op 9/7/2018 via http://www.codeni.org.ni/nna-asesinados-nicaragua/

[4]CIDH. 2018. Graves violaciones a los derechos humanos en el marco de las protestas sociales en Nicaragua. Geraadpleegd op 9/7/2018 via http://www.oas.org/es/cidh/informes/pdfs/Nicaragua2018-es.pdf

[5] IACHR. 2018. IACHR Launches Special Monitoring Mechanism for Nicaragua (MESENI). Geraadpleegd op 23/7/2018 via http://www.oas.org/en/iachr/media_center/PReleases/2018/135.asp  

[6]CIDH. (2018). Mecanismo Especial de Seguimiento para Nicaragua (MESENI) completa tercera semana de trabajo y constata intensificación de represión y operativos por la policía y grupos parapoliciales. Geraadpleegd op 23/7 via http://www.oas.org/es/cidh/prensa/comunicados/2018/156.asp